این ویلا با سیستم گرمایش از کف در تمام طبقات طراحی شده بود و کارفرما تأکید داشت که از ورودی تا انتهای طبقه همکف، کف کاملاً یکپارچه اجرا شود؛ بدون نوارهای جداکننده، تغییر متریال یا هرگونه درزی که ظاهر یکدست فضا را بر هم بزند.
از نظر معماری این خواسته کاملاً قابل درک بود، اما از نظر فنی اگر بدون رعایت اصول اجرا میشد، احتمال بروز آسیبهای جدی در سالهای اول استفاده وجود داشت.
بررسی فنی
برخلاف تصور بسیاری از افراد، گرمایش از کف فقط لولههایی زیر سرامیک نیست. این سیستم باعث میشود کف ساختمان هر روز چندین بار گرم و سرد شود و دمای آن معمولاً بین حدود ۱۸ تا ۲۸ درجه سانتیگراد تغییر کند.
پرسلان ضریب انبساط حرارتی بسیار پایینی دارد، اما این مقدار هرگز صفر نیست. زمانی که صدها قطعه سرامیک در یک سطح بزرگ کنار هم قرار میگیرند، همین تغییرات بسیار کوچک در طول چندین متر جمع میشوند.
اگر فضایی برای آزاد شدن این تنشها وجود نداشته باشد، فشار ایجادشده در نهایت به خود سرامیک منتقل میشود و نتیجه آن معمولاً یکی از این موارد است:
- بلند شدن بخشی از کف (Tenting)
- ترک خوردن سرامیک در مرکز فضا
- جدا شدن سرامیک از بستر
- ایجاد صدای توخالی در بخشهایی از کف
نکته مهم اینجاست که این مشکلات معمولاً هنگام تحویل پروژه دیده نمیشوند؛ بلکه اغلب در اولین زمستان و پس از چند هفته کارکرد سیستم گرمایش از کف ظاهر میشوند.
راهکاری که اجرا شد
برای جلوگیری از این مشکلات، چند اصل اجرایی بدون هیچگونه مصالحهای در پروژه اجرا شد.
درز انبساط محیطی
در تمام محیط فضا، فاصلهای بین ۸ تا ۱۰ میلیمتر در نظر گرفته شد.
این فاصله پس از نصب، کاملاً پشت قرنیز پنهان شد و در ظاهر پروژه دیده نمیشود، اما همین فضای کوچک اجازه میدهد کف هنگام انبساط یا انقباض، بدون ایجاد تنش حرکت کند.
این بخش از اجرا قابل حذف یا کاهش نبود.
درزهای میانی
طبق استاندارد، در سطوحی که طول آنها از حدود ۸ متر یا مساحت آنها از حدود ۴۰ مترمربع بیشتر میشود، ایجاد درز انبساط الزامی است.
کارفرما نگران بود این درزها ظاهر یکپارچه کف را از بین ببرند.
برای حفظ ایده طراحی، محل درزها روی خطوط طبیعی معماری جانمایی شد؛ یعنی دقیقاً در امتداد چارچوب درها و محل بازشوها.
چشم انسان این خطوط را بهعنوان مرز طبیعی فضا تشخیص میدهد، بنابراین درز عملاً دیده نمیشود و یکپارچگی بصری پروژه حفظ میشود.
انتخاب چسب مناسب
برای نصب پرسلان از چسب کلاس C2S1 استفاده شد.
این نوع چسب انعطافپذیری بیشتری نسبت به چسبهای پودری معمولی دارد و میتواند تغییرات جزئی ناشی از گرمایش و سرمایش را جذب کند.
اگر از چسبهای سخت و معمولی استفاده شود، تنش مستقیماً به سرامیک منتقل میشود و احتمال ترک یا جدا شدن قطعات افزایش پیدا میکند.
بازنگری در متریال ورودی
در طرح اولیه قرار بود کف ورودی ویلا با سنگ طبیعی اجرا شود.
در نگاه اول این انتخاب منطقی به نظر میرسید؛ زیرا سنگ طبیعی رسانایی حرارتی بالایی دارد و گرما را بهخوبی منتقل میکند.
اما شرایط واقعی بهرهبرداری موضوع دیگری را نشان میداد.
ورودی ویلا محل ورود آب باران، برف، گل و گاهی نمک یخزدا بود. بسیاری از سنگهای طبیعی در چنین شرایطی به مرور دچار لک، تغییر رنگ یا جذب آلودگی میشوند و برای حفظ ظاهر اولیه نیاز به مراقبت و آببندی دورهای دارند.
به همین دلیل پیشنهاد شد بهجای سنگ طبیعی، از اسلب پرسلانی طرح سنگ استفاده شود.
این متریال علاوه بر حفظ ظاهر طبیعی سنگ، جذب آب کمتر از ۰.۵ درصد دارد، در برابر مواد شیمیایی مقاومتر است و نگهداری بسیار سادهتری دارد.
مرحلهای که اغلب نادیده گرفته میشود
پیش از آغاز سرامیککاری، از مجری خواسته شد سیستم گرمایش از کف مطابق دستورالعمل سازنده راهاندازی شود و به مدت ۷ روز سیکل کامل گرمایش و سرمایش روی کف اجرا گردد.
هدف از این مرحله، خروج رطوبت باقیمانده از بتن و تثبیت بستر قبل از نصب سرامیک بود.
در بسیاری از پروژهها این مرحله برای صرفهجویی در زمان حذف میشود، اما در عمل یکی از مهمترین دلایل جدا شدن یا ترک خوردن کف در ماههای بعد همین موضوع است.
اجرای صحیح این مرحله، هزینهای بسیار کمتر از تعمیرات بعدی دارد.
سفارش نهایی
| فضا | ابعاد | فینیش | متراژ |
| کف طبقه همکف | ۱۲۰×۱۲۰ | مات رکتیفای | ۱۴۸ مترمربع |
| ورودی و پاگرد | اسلب ۱۲۰×۲۷۰ | سنگنما مات | ۲۶ مترمربع |
| کف طبقه اول | ۸۰×۸۰ | مات رکتیفای | ۱۱۸ مترمربع |
نوع نصب: چسب انعطافپذیر C2S1 همراه با درزهای انبساط محیطی و میانی
پرت محاسبهشده: ۷٪ (چیدمان مستقیم با حداقل برش)
نتیجه پروژه
پس از پایان اجرا، کف ویلا دقیقاً همان یکپارچگی مورد نظر کارفرما را حفظ کرد، بدون اینکه الزامات فنی سیستم گرمایش از کف نادیده گرفته شود.
درزهای انبساط بهگونهای جانمایی شدند که عملاً در دید قرار نگرفتند و پس از چند فصل استفاده نیز هیچگونه ترک، بلندشدگی یا جداشدگی در کف مشاهده نشد.
کارفرما در پایان پروژه گفت:
«اول فکر میکردم این درزها فقط سختگیری اجراییه، اما حالا میبینم اصلاً به چشم نمیان. خوشحالم کاری کردیم که چند سال بعد مجبور به تعمیر کف نشیم و ظاهر خونه هم دقیقاً همون چیزی شد که میخواستیم.»